ΠΟΝΟΙ ΣΤΗΝ ΠΤΕΡΝΑ - ΠΟΝΟΙ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ

Ο πόνος στην πτέρνα αποτελεί μια κλινική οντότητα που απασχολεί συχνά τους ανθρώπους όχι μόνον τους ενήλικους αλλά και τα παιδιά.  Αποτελεί μια κατάσταση η οποία μπορεί να αποτελέσει την αιτία περιορισμού των σωματικών δραστηριοτήτων με αποτέλεσμα το άτομο να μην μπορεί να ανταπεξέλθει στις επαγγελματικές του ή και αθλητικές του υποχρεώσεις.

Ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται στην πελματιαία επιφάνεια της πτέρνας ή στην οπίσθια επιφάνειά της.

Τα συνήθη αίτια του άλγους στην πελματιαία επιφάνεια της πτέρνας είναι:

  • Πελματιαία απονευρωσίτιδα - Άκανθα πτέρνας.  Η νόσος μπορεί να προσβάλει τόσο τους δραστήριους ενήλικες αλλά και τα παιδιά.  Συνήθως τη συναντούμε σε άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος και σε άτομα με διαταραχές της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής του πέλματος όπως πλατυποδία, βλαισοπλατυποδία.  Ακτινολογικά μπορεί να έχουμε ευρήματα οστεοφυτικής εξεργασίας στην πτέρνα – άκανθα πτέρνας-.  Χαρακτηριστικά αναφέρουν οι ασθενείς τον πόνο στο πέλμα κατά τη διάρκεια των πρώτων βημάτων, μετά από περίοδο ανάπαυσης (ύπνος).


Plantar fascia: Πελματιαία απονεύρωση
Heel bone: Πτέρνα
Ο κύκλος δείχνει το σημείο στο οποίο η πελματιαία απονεύρωση έχει φλεγμονή προκαλώντας έντονα συμπτώματα πόνου στην πελματιαία επιφάνεια του ποδιού


Η πλατυποδία μπορεί να αποτελέσει την αιτία φλεγμονής της πελματιαίας απονεύρωσης και να δημιουργηθεί άκανθα πτέρνας.


Άκανθα πτέρνας αμφω (βέλος) η οποία αποτελεί την αιτία να δημιουργηθεί πελματιαία απονευρωσίτιδα


Άκανθα πτέρνας (οστεόφυτο στη πρόσθια και κάτω επιφάνεια της πτέρνας) αποτελεί και την αιτία του άλγους στο πέλμα του ατόμου

  • Νευρίτιδα του Baxter.  Η πάθηση αυτή αφορά στην πίεση του πρώτου νευρικού κλάδου του έξω πελματιαίου νεύρου και προκαλεί άλγος στην έσω επιφάνεια της πτέρνας.  Πολλές φορές είναι δύσκολος ο διαχωρισμός της διαφορικής διάγνωσης από την πελματιαία απονευρωσίτιδα και συσχετίζεται με αθλητές του στίβου.
  • Κάταγμα κόπωσης της πτέρνας.  Η κλινική αυτή οντότητα εμφανίζεται σε δραστήριους ενήλικες καθώς και σε στρατιωτικούς.  Η υπερβολική φόρτιση της πτέρνας – παρατεταμένες πεζοπορίες με ακατάλληλα παπούτσια ή επαναλαμβανόμενη κρούση της πτέρνα στο έδαφος κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών χαιρετισμών- αποτελεί συνήθως και την αιτία.
  • Περιοστίτιδα.  Η εμφάνιση έντονου πόνου στο κεντρικό σημείο της πελματιαίας επιφάνειας της πτέρνας ουσιαστικά οφείλεται σε τραυματισμό και φλεγμονή του περιοστέου (εξωτερικό περίβλημα των οστών).  Η πτέρνα τραυματίζεται συνήθως λόγω της ατροφίας του λίπους της πτέρνας που εμφανίζεται σε μερικούς ανθρώπους.  Στην περίπτωση αυτή πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα ύπαρξης φλεγμονώδους αρθρίτιδας και αυτοάνοσου προβλήματος.

Ο πόνος στην οπίσθια επιφάνεια της πτέρνας συνήθως οφείλεται:

  • Τενοντίτιδα του Αχίλλειου τένοντα.  Ο Αχίλλειος τένοντας αποτελεί τον ισχυρότερο τένοντα του ανθρωπίνου σώματος.  Τις περισσότερες φορές λόγω υπερπροσπάθειας (overuse syndrome), ή μεγάλης φόρτισης αυτού δίχως προθέρμανση, προκαλείται φλεγμονή στο σημείο κατάφυσης του τένοντα στη πτέρνα με αποτέλεσμα την εμφάνιση επίμονου πόνου ιδιαίτερα μετά την σωματική προσπάθεια και όχι απαραίτητα κατά τη διάρκεια αυτής.


Τενοντίτιδα του Αχίλλειου τένοντα

  • Ορογονοθυλακίτιδα του Αχίλλειου τένοντα.  Ανάμεσα στην πρόσθια επιφάνεια του τένοντα και στην οπίσθια επιφάνεια του οστούν της πτέρνας υπάρχει ο ορογόνος θύλακος που ουσιαστικά εξουδετερώνει τη τριβή ανάμεσα στα δύο αυτά ανατομικά στοιχεία.  Η φλεγμονή του ορογόνου θυλάκου είναι συχνή σε ανθρώπους που για επαγγελματικούς ή αθλητικούς λόγους προκαλώντας έντονο άλγος και τοπική κλινική εικόνα φλεγμονής (ερυθρότητα, οίδημα και αύξηση της τοπικής θερμοκρασίας) ένθεν και ένθεν του τένοντα.
  • Οστεόφυτο στη οπίσθια και άνω επιφάνεια της πτέρνας (Haglund deformity) κατά μήκος της καταφυτικής μοίρας του Αχίλλειου τένοντα το οποίο προκαλεί έντονο πόνο κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων του ατόμου αλλά μπορεί να προκαλεί και άλγος ηρεμίας.


Haglund deformity, οστεοφυτική εξεργασία στην οπίσθια και άνω επιφάνεια της πτέρνας.


Οστεοφυτική εξεργασία στην οπίσθια και άνω επιφάνεια της πτέρνας - Haglund deformity - η οποία προκαλεί έντονο άλγος στον ασθενή κατά τη διάρκεια των σωματικών δραστηριοτήτων του

Εκτός όμως των συνηθισμένων προαναφερόμενων αιτιών, σπάνια το άλγος στην πτέρνα και ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία μπορεί να οφείλεται σε:

  • φλεγμονές των μαλακών ιστών ή της πτέρνας
  • νόσος του Sever.  Περιλαμβάνει πόνο στην περιοχή της πτέρνας στη παιδική ηλικία κυρίως και αφορά στην απόφυση της πτέρνας η οποία κατά τον ακτινολογικό έλεγχο ανευρίσκεται κατακερματισμένη και σκληρή.  Η απόφυση της πτέρνας αναπτύσσεται φυσιολογικά ανάμεσα στο 5ο ως το 12 έτος της ανάπτυξης του παιδιού.  Στη περιοχή αυτή ανευρίσκεται η κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα ο οποίος λόγω των αυξημένων σωματικών απαιτήσεων των παιδιών που ασχολούνται με τον αθλητισμό, ασκεί υπερβολικές ελκτικές δυνάμεις στην απόφυση δημιουργώντας έτσι το πρόβλημα του έντονου πόνου στην περιοχή
  • καλοήθεις όγκοι της πτέρνας (καλοήθες οστεοβλάστωμα, οστεοειδές οστέωμα, καλοήθεις κύστεις του οστού
  • κακοήθεις όγκου της πτέρνας ή του αστραγάλου όπως το σάρκωμα Ewing.
  • το σύνδρομο του ταρσιαίου σωλήνα δημιουργεί έντονο άλγος στη πτέρνα και μπορεί να οφείλεται σε αστραγαλοπτερνική συνοστέωση ή σε μηχανικό stress στο οπίσθιο κνημιαίο νεύρο στον ταρσιαίο σωλήνα.